Herdenking Indisch verleden

Na een gewone werkdag in 2018 zag ik een grote poster hangen op een metrostation in Rotterdam die mijn aandacht trok. Er stond een oudere Indische dame voorop en de woorden MS Oranje. Wat toevallig, dacht ik. Zo heet de boot waarmee mijn moeder terugkeerde (repatriering) naar Nederland. Het bleek het om een tentoonstelling over dat schip te gaan.

Repatriering

Er zijn 300.000 Indische Nederlanders na 1945 teruggekeerd (gerepatrieerd) naar Nederland. Zij en hun nazaten, de 2e en 3e generatie, zijn vermoedelijk een miljoen mensen. Lang is er geen aandacht aan hen besteed, ze hielden zich op de achtergrond, behalve dan in de muziek (Indorock)

Elk jaar wordt tegenwoordig 15 augustus de bevrijding van de oorlog in Nederlands Indie herdacht bij het Indisch monument in Scheveningen. “De gevoelens van toen verwoorden, maar ook informatie geven over het verleden voor de mensen van nu, ” zegt een gast bij de NOS herdenking. Bewustwording creeren bij mensen die het niet hebben meegemaakt.

Scheepvaartmuseum

Met mijn broer doe ik soms een broer/zus uitje, meestal een high tea. Met dit museumbezoek zou niet alleen het culturele gehalte van onze uitjes flink stijgen, het was ook beter voor mijn lijn. Een museumjaarkaart werd aangeschaft, en we gingen naar Amsterdam voor een bezoek aan deze tentoonstelling bezocht, die al is afgelopen. Op de link staat meer info.

Op een aparte verdieping van het museum was een ruimte ingericht speciaal over de MS Oranje. Daaruit werd duidelijk dat de boot eerst diende als Rode Kruis boot en pas later werd gebruikt om repatrianten naar Europa terug te brengen. Een overtocht die veel mensen zelf moesten betalen, dat deed de Nederlandse overheid niet altijd voor hen.

Er stond een maquette van de boot. Heel indrukwekkend vond ik de film waarin mensen aangaven hoe ze de drie weken van de bootreis hadden ervaren. Zoals iemand treffend zei; je kwam van de hel in de hemel terecht. Vertrok je direct na de oorlog, dan kwam je inderdaad vanuit het kamp waar je jaren honger had geleden op een soort luxe cruise terecht. Dat je daarna in het koude Nederland bij mensen die niet op je zaten te wachten, dat wist men gelukkig nog niet.

Nederlands Indie wordt Indonesie

Een boeiende tentoonstelling die mijn moeder graag bezocht zou hebben. Zij vertrok op 15 december 1949. Ik heb ontdekt dat tijdens die drie weken van deze reis de onafhankelijkheid van Indonesie officieel door Koningin Juliana werd uitgesproken. Ze vertrokken uit Nederlands Indie, een land wal niet meer onder die naam bestond toen ze in Nederland aankwamen.

Oranje: een koninklijk schip door Wim Grund

Natuurlijk konden we niet vertrekken uit het museum zonder even te kijken in de winkel. Daar waren interessante boeken te koop zoals dit dikke boek over de MS Oranje, met uitgebreide info en foto’s. Een echt familiebezit om eens rustig na te lezen. Hierin kon ik ook achter halen waar mijn moeder ongeveer op de boot heeft gezeten.

Mijn moeders ervaring

Haar hutnummer heb ik ontdekt op de achterkant van een kaart die ze stuurde aan haar broer Jack Hompe. Een aantal jaar geleden is die uit zijn nalatenschap in mijn bezit gekomen. Hij had die kaart 50 jaar bewaard.

Dit verhaal kan niet eindigen zonder een foto van mijn prachtige moeder op de boot in 1949. Nog onwetend wat haar in Nederland te wachten stond. Het oorlogsverleden achter zich latend en uitziend naar een nieuwe toekomst in Nederland. Op dat punt in haar leven start mijn boek Het verdwenen thuis

Haar eerste adres was een pension in Zeist. Dat ze er later ook zelf zou gaan wonen wist ze niet. Al heeft ze de mooie bossen misschien toen al ontdekt, en de wens uitgesproken er te willen wonen.

Zij verhuisde later richting Amsterdam waar zij werk hoopte te vinden als onderwijzeres, maar daar dacht Nederland anders over. De diploma’s gehaald in overzeese kolonien werden vaak niet geaccepteerd. Veel repatrianten die ingenieurs waren, begonnen hier ‘onderaan’ als medewerker in een magazijn omdat hun diplomering en ervaring niet werd erkend.

Meer lezen over mijn Indische stamboom? Zie Indische familie

Please follow and like us:

About the author